Tag Archives: situation syria

De Syrische revolte en het lot van mijn vriend Amjad Baiazy: een onmogelijke vlucht uit een onmogelijke situatie


De afgelopen maanden is in Syrië een proces gestart van vrijmaking, een vlucht naar voren en naar een beter bestaan met meer respect van de overheid voor de bevolking. Ik weet nog goed dat mijn vriend Amjad Baiazy, waarover eerder in de webeditie van NRC Handelsblad een artikel is verschenen, op die noot vol hoop naar Syrië vertrok. Hij dacht werkelijk een verschil te kunnen maken. Nu lijkt de Syrische vlucht echter vast te lopen in een impasse die zich manifesteert in de strijd tussen regering en oppositie. Mijn vriend Amjad zit symbolisch al bijna een maand vast in een gevangenis van de Syrische geheime dienst.

Op mijn facebook pagina vermengd in de tussentijd al maanden zwaar geladen revolutionaire retoriek van vrienden uit het oppositionele kamp zich met de ouderwetse propagandistische steunbetuiging voor Bashar al Assad van andere vrienden.  De oppositie en regering lijken daarmee lege spiegelbeeld te zijn van elkaar, alsof twee spoken die voor de spiegel hun spierballen rollen.

Naast hoop voor de toekomst is wat de revoltes in Syrië en de rest van het Midden Oosten gemeen hebben een gebrek aan concrete daadkracht en een goed gefundeerd plan voor de toekomst. Concrete plannen voor de toekomst of de weg naar zo’n betere toekomst zijn bij de regeringen loze beloften gebleken en moeten bij de oppositie nog gevormd worden. Tegelijkertijd verschanst zowel de regering als de oppositie zich meer en meer achter diepgewortelde sektarische en religieuze facades.

Dit vergroot de kans dat de revoltes verworden van kwaad tot erger.  De roep op een betere toekomst in mijn vriend Amjad Baiazy’s  woorden van anderhalve maand geleden  versterft nu in  de kerkers van de Syrische geheime dienst. De roep om vrijheid gehoord op Tahrir square lijkt in Syrië te verworden tot een anarchie waarbij gewapende bendes politiemensen vermoorden, na eerder hetzelfde te hebben gedaan met onschuldige alawieten.

De onmogelijkheid van de vlucht uit een net zo onmogelijke situatie lijkt daarmee te liggen in twee duivelse dilemma’s. Enerzijds ligt er een duivels dilemma besloten in de tijd: tussen een problematische recente geschiedenis die voor velen geen significante vooruitgang liet zien en een zeer onzekere toekomst, die mogelijk in Syrië zal leiden tot burgeroorlogen zoals in Libanon en Irak.

Anderzijds is er het duivelse dilemma van de keuze voor de regering of de oppositie. Een keuze die zowel de tot voor kort terughoudende en neutrale Syrische bevolking als de internationale gemeenschap zwaar valt.  Het probleem ligt in het feit dat zowel regering als oppositie in wezen niet te vertrouwen zijn. De regering wordt grotendeels geleid door diep ingegraven gevestigde belangen van de veiligheidsdiensten en de mensen hieromheen, vaak van alawitische huize. De oppositie dreigt te worden gekaapt door het gewapende verzet dat discutabele plannen heeft met Syrische minderheden.

Daarbij is de wervelwind die nu door Syrië en het verdere Midden Oosten raast een explosieve uiting  van de negatieve spiraal van economische stagnatie, een totaal vastgelopen rechtstaat en een samenleving die door en door corrupt is. Een situatie die terug gaat niet alleen op een regering die door en door autoritair is, maar ook op een samenleving die niet geleerd heeft op vredige manier politieke geschillen op te lossen en daarmee terugslaat op de basis van een primair oog-om-oog, tand-om-tand.

Inertia en stagnatie was het gevolg van deze maatschappelijke impasse in recente decennia, een situatie die zich nu steeds meer uit  in gewapend conflict.  Het is de harde constatering van deze terugkerende negatieve spiraal die noopt tot de conclusie dat de kern van het probleem niet alleen ligt bij de regering, maar veeleer ook in de Syrische samenleving zelf.

Slaan de problemen in Syrië terug op een onderdrukt tribalisme? Of is het probleem de perversie van de autoritaire staat die zich heeft ingevreten in de gevreesde almacht van de geheime dienst? Zijn het de soennieten en de Moslim Broederschap die de problemen veroorzaken of de alawieten en hun shiítische bondgenoten in Iran? Is het de internationale gemeenschap en Israel die met hun annexatie van de Golan en hun sancties Syrië in het verderf storten? Of is het de regering die verstrikt raakt in zijn eigen verdeel-en-heers politiek? In Syrië is er geen antwoord op een vraag zonder tegenvraag en zo lijkt het oog-om-oog en tand-om-tand van de Syrische straat van vandaag te worden gespiegeld door een retorisch vraag-en-tegenvraag.

Niet alleen de bevolking en de internationale gemeenschap ziet zich voor deze onbeantwoordbare vragen gesteld, maar ook de regering en de oppositie. Voor de regering uit de uitzichtloosheid van de impasse zich in een desperate poging de crisis weg te martelen om vervolgens algemene politieke amnestie af te kondigen. President Bashar al-Assad bijvoorbeeld zit vast zit tussen de noodzaak koste wat kost zijn macht te behouden om zo niet zelf te sneuvelen en het levensbelang dat ligt in het niet vervreemden van de bevolking dat ook voor zijn uiteindelijke teloorgang zal zorgen.

Bij sommige groepen van de oppositie uit de frustratie zich door de moord op een ieder die enigszins aan de regering verwant is zoals politieagenten en leden van de alawitische sekten. Andere vredige protestanten zoals mijn vriend Amjad Baiazy zitten nu vast in een cel van de Syrische geheime dienst omdat zij kans dachten te zien om iets wezenlijks te veranderen in hun thuisland. Zoals Bashar al-Assad in zijn eigen macht verstrikt raakt, kwam de vreedzame oppositie uiteindelijk in hun eigen hoop verstrikt te zitten.

Zo lijkt Syrië langzaam verstrikt te raken in de vlucht van zichzelf en lijkt mijn vriend Amjad Baiazy diep in een Syrische cel martelaar te worden van het tragische lot van dit niet lang geleden nog zo trotse land. De internationale gemeenschap en met hen ikzelf wachten af, al dan niet met de handen in het haar.

 

Ruben Elsinga heeft Internationale Betrekkingen gestudeerd aan de London School of Economics and Political Science (LSE) waar hij zich specialiseerde in de studie van het Midden Oosten en de verhouding tussen religie en politiek. Na zijn studie heeft hij anderhalf jaar in Syrië gewoond, waar hij werkte voor het Nederlands Academisch Instituut. Hij publiceert onder andere over het Midden Oosten op het blog van het Goethe Institut in Cairo http://blog.goethe.de/transit/ en op zijn eigen blog www.rubenelsinga.wordpress.com

Advertisements