Tag Archives: iffr

Escape from Captivity: Syrian short documentaries at the International Film Festival Rotterdam

The documentaries made by young Syrian documentary film makers that are shown outside of Syria now, did visit the International Rotterdam Film Festival last week. They gave a peak into a vanishing world in captivity. But as in the streets of the Syrian cities revolutionaries are breaking through the mental and physical barricades of the Assad regime, the films show an image in which the beauty of a naïf humanity is breaking through grey social image the world has of Syria.

Image

Panel discussion Syrian filmmakers with moderator Bas Heijne at International Film Festival Rotterdam. 

Something that features in all of the Syrian films shown at the festival, for the mere fact that they are Syrian, is a sense of escape from captivity, like Soudade Kaadan, maker of the short documentary “Two cities and a prison” remarked at the final panel discussion. It is this escapism, often into emptiness, that also strikes the viewer most. It is an escape from a world that is hard as stone. A world that leaves human individuals no place but at the fringes of society: Spacially, mentally, socially. The movies show the different ways man gives color and beauty to this exile of humanity.

The first bloc shown on Thursday february 2nd had a substance hard as stone. The first movie “Flint Mountain” by Niddal Hassan is a portrait of an old stonemason that choose the recluse of the mountains over the life down the hill. As a newfound ‘finder of artistic stone’, he revamped himself  as a suffering artist, a recognizers of the impenetrable beauty of the physically hard reality of Syria.  “Stone bird” by Hazem Alhamwi is a portrait of “Abu Hajar”, “Man with a stone”, half madman, half reflection of a mad society. From the rags and lumps of clothing’s that cover him rises a tragic human story for which there was no place in a rigid Syrian society. Instead of engaging in that society, Abu Hajar chooses the life of a vagabond.

Image

Filmmaker Hazem Alhamwi explainign something to moderator Bas Heijne at panel discussion Syrian documentaries International Film Festival Rotterdam. 

The second bloc of films which was more experimental, showed a more impressionistic image of Syria. Especially the first 4 short films “They were here”, “Before Vanishing”, “The Right Side of That Road” en “City of Emptiness” by respectively Ammar Al-Beik, Joude Gorani, Hazem Alhamwi and Ali Sheikh Khurd, are stills of a still society. The docs show the tragic beauty of Syria. A beauty distilled in images of vanishing rivers, disappearing industrial entrepreneurship and a road lost in history.

“Silence” by Rami Farah, gives an idea of the political world behind this tragic beauty as it investigates the Golan city of Qamishli, which is the only city the Syrians won back from Israël during the 1973 war.  From the perspective of a 100 year old man and a Syrian government employee in Qamishli, two images rise of the tragic story that kept internal political disconcert quiet for so long in Syria.

In the last two movies “Two cities and a prison” by Soudade Kaadan and “Foam” by Reem Ali, the stone of Syrian society breaks open and shows some of the naive beauty it has to offer. In the first movie we see the cute interaction of actors and their public during an interactive play travelling different Syrian cities and the expressions of some youngsters in youth prison in Damascus when they participate in a similar interactive acting project. Through the sharp close-ups especially of the young prisoners, a picture distills of lively people who start to think inside the box. A process that led to the box breaking open during the enduring revolts in Syria of the moment.

A somewhat similar meaning can be distilled from “Foam” in which through the portrait of a mentally impaired man, the story of the world around him is reflected. The lightness and touching naiveté of the man contrasts starkly with the heaviness of his sister, who as a political prisoner spent years in Syrian jails and is still jailed within the confines of a rigid Syrian society. It is the lightness though of the man that gives beauty to the heaviness of the woman. And it is this tragic interaction of free human imagination and strict social and political confines that runs through the movies as a tragic thread that is turning increasingly red with the civil war currently unfolding in the country.

Image

Filmmaker Reem Ali (left) in discussion with the public at panel discussion Syrian Documentaries at International Film Festival Rotterdam. 

The movies show an image of vivid humanity, vivid imagination and creative exploration. In terms of cinematography the films show the move away from the metaphoric symbolism of the past generation of Syrian filmmakers, towards what maker of “Stone Bird” and “The Right Side of That Road” Hazem Alhamwi calls a greater individualism. As moderator Bas Heijne describes it “Individual impressions take the place of a collective statement”.

It is this change in the Syrian films shown at the festival in exile, that connects most with current events in the country in which individual self-expression is no longer pushed to the fringes, but is breaking open in its heart. From the shadow where no one can see it, in youth prison, on the mountain or in a mad man, break the first spots of light for Syrian self-expression and self-assertion.

Like the stone depicting Syria and that is breaking open as we speak, these documentaries give an image of color, life and beauty that through piles of rubble is to grow and blossom in the future. The first hints of free expressive beauty give optimism of what the Syrian people and Syrian film has to offer. First there are battles to be fought though both in real life and artistically. To quote filmmaker Reem Ali’s closing statement: “Now the revolution spreads around Syria we start to understand why the last generation of filmmakers used symbols in fear of repression. But we are not returning to symbolism. Now the revolution has started we will fight ‘directly’ and with realism for a real world.”

Image

Filmmaker Hazem Alhamwi singing his ‘encore’ at the end of the panel discussion on Syrian documentary film making at International Film Festival Rotterdam. 

Ruben Elsinga holds a MSc. in International Relations from the London School of Economics and Political Science (LSE). He lived in Damascus, Syria, for one and a half years, where he worked at the Netherlands Institute of Academic Studies. Beside on this blog he publishes in other Dutch and international media and on his own blog www.rubenelsinga.wordpress.com on the Middle East and on identity politics. 

Advertisements

Syrische korte films IFFR: Een blik op een samenleving in hechtenis voor de onthechting

De documentaires van aanstormend Syrisch film talent die tijdelijk buiten Syrië vertoond worden op het Internationaal Rotterdams Film Festival, geven een blik op een gesloten wereld die met de huidige ontwikkelingen geschiedenis lijkt te zijn geworden. Het is een rijk geschakeerd kleurrijk beeld van een land in hechtenis voor de onthechting die nu gaande is. – Rotterdam, Donderdag 2 Januari 2011

Image

Gesprek tussen filmmaker Hazem Alhamwi en Bas Heijne tijdens paneldiscussie Syrische documentaires bij International Film Festival Rotterdam

Zoals Soudade Kaadan, maker van de korte documentaire “Two cities and a prison” opmerkte tijdens de paneldiscussie geleid door Bas Heijne die ’s avonds een dag van Syrische indrukken afsloot, was het thema dat als rode draad door het programma liep een beeld van hechtenis. Een beeld van hechtenis enerzijds en van fundamentele onthechting anderzijds. Onthechting als vlucht. Onthechting als gekte. Of onthechting als enige manier om aan de gekte te ontsnappen.

Het was zoals Bas Heijne opmerkte in tegenstelling tot een vorige generatie filmmakers een klaar en realistisch beeld. Nog steeds met eenzelfde soort metaforische beeldtaal als de vorige generatie gebruikte, maar meer als een bloemlezing van beelden, van “individuele indrukken in plaats van een  collectief statement”, aldus Hazem Alhamwi, maker van “Stone Bird” en “The Right Side of That Road”.

In drie blokken opgedeeld begon donderdag 2 februari met twee films die het leven van twee excentriekelingen  aan de rand van de Syrische samenleving lieten zien. De zogenaamde gekken die de gekte ontvluchten. “Flint Mountain” van Nidal Hassan is een portret van een oude steenhouwer die zich aan het eind van zijn leven als excentrieke zonderling terug trekt in de bergen in het noorden, om daar als ‘waarnemend kunstenaar’ de vormen die de stenen zoals de natuur die heeft gevormd, in een expositie uit te lichten. In “Stone bird” van Hazem Alhamwi staat het contrast van een zonderlinge zwerver met zijn omgeving centraal. Langzaam komt uit de raggen en vodden van Abu Hajar, wat zoiets als “een man met een steen betekend”, een tragisch persoonlijk verhaal naar boven.

Het tweede blok was het meest experimentele van de drie. Vooral de 4 eerste zeer korte films “They were here”, “Before Vanishing”, “The Right Side of That Road” en “City of Emptiness” van respectievelijk Ammar Al-Beik, Joude Gorani, Hazem Alhamwi en Ali Sheikh Khurd, geven een verstilt beeld van een verstilde wereld. Een wereld die in een schoon-tragische staat van verschoten beeld en kleur verkeerde voordat de Syrische revolutie onze nieuwsbulletins bevolkte.

Image

Overzichtsfoto paneldiscussie Syrische documentairemakers Internationaal Film Festival Rotterdam met Bas Heijne. 

“Silence” van Rami Farah, de laatste film van het tweede blok geeft een beeld van de politiek achter deze verstilde ingesloten samenleving. Vanuit het perspectief van een 100 jaar oude man en een lokale Syrische cultureel functionaris wordt de Syrische staatstragedie het verlies van de Golan hoogvlakte verbeeld. Ook deze film over de Golan hoogvlakte in 1967 door Israël ingenomen, die decennialang als afleiding van de binnenlandse misstanden diende, geeft met de huidige opstanden in Syrië een beeld van een nu verdwenen verstilde politieke realiteit.

Tot slot waren er “Two cities and a prison” van Soudade Kaadan en “Foam” van Reem Ali. De eerste film volgt eerst een reizend toneelgezelschap dat sociale issues aan de kaak stelt om vervolgens in ‘close-up’ de jongens in een jeugdgevangenis die aan een soortgelijk toneelproject mee doen, te filmen. Terwijl het eerste deel van de film vooral de sociale stugheid van de ingesloten Syrische samenleving in beeld brengt, geeft het tweede deel van de film uiting van binnenuit aan de fysiek geslotenheid van Syrië. De film excelleert vooral door de haarfijne close-ups van de ogen, de wangen, de lippen en de wimpers van de jongens (om hen niet herkenbaar in beeld te brengen).

“Foam” geeft in eerste instantie een licht beeld van een verstandelijk gehandicapte man. Door en om deze man heen, wordt echter langzaam het tragische verhaal verteld van zijn zus, die jarenlang vast heeft gezeten als communiste in Syrische gevangenissen. Het contrast tussen de ogenschijnlijke onbevangenheid van de man en de zwaarte van de last van zijn zus, is op pakkende wijze een metafoor voor de pure schoonheid van Syrië en zijn mensen, en de zwaarte van hun lot.

In zijn geheel geeft het perspectief van korte Syrische documentaires een beeld van een samenleving die voor velen ver weg lijkt, maar het laatste jaar opeens dichterbij is gekomen. Voor de onbekende kijker is het waarschijnlijk eerst een onwennig beeld, met een beeldtaal die nog hier en daar de experimentele naïviteit van een ingesloten samenleving draagt. Maar deze documentaires geven ook een blik op de schoonheid van een land dat decennialang het afgesloten hart van het Midden Oosten vormde.

Image

Debat in de zaal met filmmaakster Reem Ali tijdens paneldiscussie Syrische documentaires bij International Film Festival Rotterdam.

Als een steen, die als je hem openbreekt een overvloed aan kleur geeft, geven deze beelddocumenten een blik in een wereld die nu ook van binnenuit verbrokkelt. Maar zoals Reem Ali aan het einde van de paneldiscussie in het Arabisch zei: “Nu de revolutie zich over Syrië uitspreid begrijpen wij waarom de vorige generatie symbolen gebruikte. Maar wij gaan niet terug naar symbolen, nu wij aan de revolutie zijn begonnen, blijven wij ‘direct’” en realistisch.”

Ruben Elsinga heeft Internationale Betrekkingen gestudeerd aan de London School of Economics and Political Science (LSE) waar hij zich specialiseerde in de studie van het Midden Oosten en de verhouding tussen religie en politiek. Na zijn studie heeft hij anderhalf jaar in Syrië gewoond, waar hij werkte voor het Nederlands Academisch Instituut en onder andere het filmprogramma organiseerde. Hij publiceert onder andere over het Midden Oosten op het blog van het Goethe Institut in Cairo http://blog.goethe.de/transit/ en op zijn eigen blog http://www.rubenelsinga.wordpress.com