Vrijzinnig Paternalisme, een moraal zonder verhaal

Terwijl de PVV garen spint bij een algemene morele kaalslag, probeert links Nederland nog steeds een adequaat moreel appel te doen op de medemens. Het boek “Vrijzinnig Paternalisme” draagt zeker een beschaafd, groen en links beeld uit, maar blijft steken in hemelvaarderij op een moreel kompas dat out-of-touch is. Aldus Ruben Elsinga

Licht gefrustreerd moet GroenLinks filosoof Dick Pels zich eens achter de oren hebben gekrabd en gedacht hebben dat er toch iets van de kern van zijn linkse denken over moet zijn om weerwerk te bieden aan al het lege geschal van de PVV. Resultaat is een boek dat op beschaafde wijze een pluralistische politiek onder de titel “Vrijzinnig Paternalisme, naar een groen en links beschavingsproject” uiteen zet. Maar waar Geert Wilders op rechts floreert in de taal van de straat en de tijd, lijkt dit GroenLinkse pamflet toch enigszins te blijven hangen in de salon van de Rode Hoed.

Als een Pater Familias probeert Dick Pels zijn linkse gevolg samen met zijn ieder een hoofdstuk contribuerende luitenanten naar de groene weiden van het Beloofde Nederland te voeren; een Nederland waar naar zijn vaste overtuiging de juiste morele keuze zal komen bovendrijven zolang er een open vrijzinnige discussie gevoerd wordt. De morele wereld die uiteindelijk voor iedereen wenselijk is lijkt als van nature voor Dick Pels en de zijnen duidelijk te zijn. Stapsgewijs worden de verschillende politieke thema’s van religieuze identiteit, zorg, onderwijs, cultuur, arbeid en natuurlijk het milieu besproken.

Het vrijzinnig paternalisme blijft echter een los associatief kader waarbinnen de GroenLinkse politiek uiteengezet wordt. Er wordt jammer genoeg weinig gegraven in de moraal die aan de zelfgekozen rol als pater familias ten grondslag ligt. Een morele zoektocht die wel nodig lijkt. Hoe anders geeft Wilders zijn kruistocht gestalte. Wilders simplificeert, beledigd en schoffeert, maar slaagt er wel in om een afgeronde eenduidige wereldvisie neer te zetten. Een die gebaseerd is op een duidelijke lezing van de wereld, en een moraal stevig gegrondvest op een simplistische visie van het leven.

Bij het Vrijzinnig Paternalisme van GroenLinks blijft het zoeken naar de eenduidige visie die men van een ‘nieuw beschavingsproject’ mag verwachten. Enerzijds verstopt de linkse boodschap zich achter de noodzaak tot een vrijzinnig en open debat te komen. Anderzijds blijft het beschavingsproject hangen in zeer beschaafde en prettige voorstellen, maar zonder een sterke moraal waar dit alles bij elkaar komt. Het ‘paternalisme’ dat GroenLinks in “Vrijzinnig Paternalisme” lijkt voor te staan komt daarmee een beetje gratuit over.

Het morele kompas van GroenLinks lijkt niet zozeer afgericht op de wereld van vandaag, maar op sterren die lichtjaren geleden al zijn uitgedoofd. Het zijn niet het milieu en de emancipatie van de Afghanen die de kern van de wereld van vandaag karakteriseren, maar onze eigen menselijke natuur en cultuur en de (economische) weeffouten in onze samenleving. Omdat GroenLinks de vinger op de verkeerde plek legt, ziet ze de echte problemen over het hoofd.

Kunduz is hierbij een case in point. Met man en macht heeft GroenLinks zich als ware missionarissen op deze missie gestort vanuit een vrijzinnig paternalisme dat oh zo graag de wereld wil redden, maar zelf toch in zijn aanpak wat wereldvreemd is: een missie in de grootste brandhaard ter wereld waarbij een vaag pacifisme de boventoon voert, getuigd niet van erg veel gevoel voor de situatie in Afghanistan.

Het morele appel dat onvoldoende gestaafd wordt door een eenduidige moraal of verhaal van hoe de wereld in elkaar zit, is waar GroenLinks niet alleen in Kunduz op stuk loopt, maar waar ook Vrijzinnig Paternalisme’s beschavingsproject stokt. Het linkse moralisme van het socialistische beschavingsoffensief van weleer heeft zich omgevormd tot een deliberatief moralisme waarbij het houden van een vrijzinnig debat beschaving brengt.

De kansen dat GroenLinks veel nieuwe zieltjes weet te winnen met dit nieuwe beschavingsproject is klein. Weliswaar zijn de politieke ideeën die in “Vrijzinnig Paternalisme” worden geopperd zeer beschaafd, het offensief dat nodig is om de GroenLinkse politiek moreel op de kaart te zetten loopt vast als een Afghaanse politieagent die met een waterpistool de talibaan te lijf wil gaan.

Pels, Dick en Anna van Dijk (red.); Vrijzinnig Paternalisme, Naar een Groen en Links Beschavingsproject; Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam. ISBN: 9789035137028; € 19,95

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s